Anna Sobolewska „Mistyka i mistyfikacje”

Drobiazgi z codzienności

Autorka: Elżbieta Winiecka

W Mistyce i mistyfikacjach Anna Sobolewska pokazuje, że chwila skupienia umożliwia oddzielenie mistyki od powierzchownych mistyfikacji współczesnej kultury oraz polityki, które uwodzą swoją sugestywnością i powszechną dostępnością.

W czasie, gdy wszyscy byliśmy skazani na cztery ściany naszych domów, wróciłam (choć mam wrażenie, że nigdy od niego nie odeszłam) do mojego ukochanego Mirona Białoszewskiego. Poeta, który uczył uważności, kontemplując podłogę i cieszył się monotonią ściany, a także pustką szarej nagiej jamy po wyburzonym kaflowym piecu – to najlepszy nauczyciel cierpliwości i wewnętrznej koncentracji, radości życia i sztuki patrzenia oraz doceniania drobiazgów, z których składa się nasza codzienność.

Ta umiejętność cenna jest zawsze, a nabiera jeszcze większej wagi w tych dziwnych, wyjętych z reguł i norm pandemicznych dniach i nocach, które nas pochłaniają. Białoszewski daje nam na dzisiejsze czasy bardzo aktualną lekcję: że piękno, głębia i sens są w oku patrzącego. Że nawet nie ruszając się z domu, można mądrze i sensownie żyć (a także – dodam na marginesie – pisać!).

Ale dziś do przeczytania – już po Mironie Białoszewskim, do lektury poezji którego zachęcam każdego, zawsze i wszędzie – chciałabym polecić inną książkę. To Mistyka i mistyfikacje Anny Sobolewskiej. Nie przypadkiem autorka jest duchową uczennicą (i młodszą przyjaciółką) Mirona Białoszewskiego.

W najnowszym zbiorze felietonów Anna Sobolewska proponuje czytelnikowi cały cykl lekcji mądrego i uważnego patrzenia, mówienia i pisania, osadzonych w bliskich nam realiach ostatnich lat. Autorka Mistyki i mistyfikacji uprawia sztukę życia i myślenia takiego, w którym jest miejsce dla trosk i bólu – własnego oraz cudzego – ale jest też miejsce na radość i otuchę mimo przeciwności losu, które przytrafiają się nam każdego dnia.

Buddyjska filozofia skupienia na chwilach splata się tu z chrześcijańską refleksją nad sensem istnienia każdej drobiny bytu, nad wartością cierpienia i przemijania. Sobolewska w krótkich – jedno-, dwu-, trzyminutowych tekstach (takich w sam raz na refleksyjną przerwę między innymi zajęciami) proponuje wnikliwe spojrzenie na to, co zwykle naszej uwadze umyka. Pokazuje, że chwila skupienia umożliwia oddzielenie mistyki od powierzchownych mistyfikacji współczesnej kultury oraz polityki, które uwodzą swoją sugestywnością i powszechną dostępnością.

Jeśli macie już dość bezmyślnego spoglądania w ekran, okno lub przeciwległą ścianę, pora nauczyć się patrzeć tak, by każda sekunda aktualnego zawieszenia w zawiasie świata nabrała niepowtarzalnego, głębokiego znaczenia.

Anna Sobolewska – a wcześniej Miron Białoszewski – są w tej szkole doskonałymi pedagogami. Ja czas pandemii poświęcam na powtórkę i praktyki pod ich przewodnictwem. Was też do tego zapraszam i zachęcam.

Elżbieta Winiecka – prof. UAM w Zakładzie Literatury i Kultury Nowoczesnej w Instytucie Filologii Polskiej w Poznaniu. Opublikowała: Białoszewski sylleptyczny (2006), Z wnętrza dystansu. Leśmian – Karpowicz – Białoszewski – Miłobędzka (2012). Współredaktorka książek: Kres logocentryzmu i jego kulturowe konsekwencje (2009), Pochwała uważności. Studia o twórczości Julii Hartwig (2015), a także Ćwiczeń z poetyki (red. A. Gajewska, T. Mizerkiewicz, 2006) oraz Kompozycji i genologii (red. A. Gajewska, 2009).